II Powstanie Śląskie i Plebiscyt w Katowicach

II powstanie, trwające od 19 do 25 sierpnia 1920 roku, wybuchło w okolicznościach wzmożonej niemieckiej ofensywy, nie tylko propagandowej, antypolskiej i antyfrancuskiej. Przebywała już na Śląsku Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa, składająca się z przedstawicieli trzech mocarstw: Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch, powstał w Bytomiu Polski Komisariat Plebiscytowy pod kierownictwem Wojciecha Korfantego, posiadający swój oddział w Katowicach przy późniejszej ulicy Plebiscytowej w hotelu „Deutsches Haus", w samych zaś Katowicach dla utrzymywania spokoju przebywały życzliwe Polsce oddziały wojsk francuskich. Mimo to w toku burzliwej, antypolskiej i antyfrancuskiej manifestacji bojówkarze niemieccy, dokonując wielu zniszczeń w śródmieściu, zamordowali polskiego lekarza, działacza narodowego dra Andrzeja Mielęckiego, który akurat niósł pomoc rannemu Niemcowi, a zmasakrowane jego ciało wrzucili do pobliskiej Rawy. Zniszczono także lokale redakcyjne ,,Gazety Robotniczej" i „Gazety Ludowej", wychodzącej tu od roku 1911, oraz Zjednoczenia Zawodowego Polskiego.

II powstanie śląskie miało kontekst regionalny, ale i ogólnopolski — było ono bowiem z jednej strony zwycięskie, doprowadzając do rozwiązania panoszącej się na Śląsku znienawidzonej policji niemieckiej i powstania w miejsce niej policji parytetycznej, gdyż składała się w połowie z niemieckich i w połowie z polskich Górnoślązaków, a w szerszym aspekcie stanowiło sygnał, ze w chwili zagrożenia Polski przez Armię Sowiecką, zmierzającą po pokonaniu naszego kraju do połączenia się ze zrewolucjonizowanymi Niemcami, broni ono również zachodniej flanki rozległego frontu całej niepodległej Rzeczypospolitej.

W kampanii plebiscytowej nastąpiło po obu stronach ogromne ożywienie propagandowe, zaczęły się ukazywać nowe tytuły prasowe polskie (także w języku niemieckim), ożywiło się życie społeczne ze swym doświadczonym już ruchem kulturalnym, powstały kluby sportowe, w Katowicach i innych miastach pojawili się znakomici prelegenci polscy z innych krajowych ośrodków, gościli także aktorzy warszawscy. Plebiscyt odbył się w dniu 20 marca 1921 roku. W powiecie katowickim za Polską oddano 55,6% głosów, w samym mieście większość głosów przypadła Niemcom — wspomożonym przez zwiezionych z głębi Niemiec ludzi, którzy na terenie plebiscytowym się urodzili.