Kościoły w Katowicach

Z wybudowanych świątyni, które wiążą się już z XIX-wiecznym awansem cywilizacyjnym Katowic, najstarszą jest kościół ewangelicki, poświęcony i oddany do użytku w roku 1858. Co prawda i on, ulegając później rozbudowie, różni się od tamtego pierwotnego. Warto przypomnieć, iż założyciele osady Katowice, kuźnicy bracia Boguccy, podobnie jak sam mistrz Walenty Rozdzieński, byli polskimi protestantami i od początku gminy ewangelickiej w rosnących Katowicach wśród ewangelików istniała również mniejszość polska, większość bowiem składała się z imigrantów niemieckich. Zatem i pastorzy dobierani byli spośród tych kandydatów, którzy znali język polski. Dopiero, od roku 1904 wprowadzony w urząd proboszcza kościoła ewangelickiego, Herman Voss języka polskiego nie znal. Ale i on dla dobra kościoła nie odważył się całkowicie wyrugować go ze swojej parafii.

Osiem lat trwała budowa kościoła Mariackiego, który stal się kościołem parafialnym Katowic-miasta. Powstała budowla w stylu neogotyckim, imponująca swym kształtem jeszcze dziś, jednością myśli architektonicznej i planistycznej w nie zabudowanej jeszcze, starej części Katowic. Poświęcenia kościoła dokonał 20 listopada 1870 roku wrocławski biskup sufragan Adrian Włodarski, zasłużony także jako protektor Karola Miarki, gdy ten jeszcze redagował wychodzącego w Piekarach „Zwiastuna Górnośląskiego", zanim w roku 1869 zajął się swoim własnym pismem, głośnym ,,Katolikiem". Neogotycki kościół pod wezwaniem św. Piotra i Pawła, potężniejszy od Mariackiego, nie miał jako budowla najlepszej opinii. W popularnym ,,Przewodniku po województwie śląskim" Stanisława Berezowskiego z roku 1937 ocena ta brzmiała krotko: ,,Budowa i malowanie bez wartości artystycznej".

Z innych przyczyn, które godne są wzmianki, powstał w roku 1900 kościół pod wezwaniem św. Józefa w dzielnicy Załęże. Wzniesiony został w niespełna cztery lata ze składek górniczych dla upamiętnienia śmierci 114 robotników w katastrofie górniczej, jaka wydarzyła się w marcu 1896 roku w kopalni ,,Kleofas", mieszczącej się na zachodnim obrzeżu Załęża. Zostało po tych górnikach 66 wdów i 165 sierot poniżej 16 lat.

Kopalnia należała do spółki jednoczącej spadkobierców znanego magnata przemysłowego Georga von Giesche. Kościół byt godną ludzkiego i duchowego wymiaru odpowiedzią na lekceważące potraktowanie przyczyn owej katastrofy przez władze i urzędy górnicze, właścicieli i kierownictwo kopalni. Nie dochowali się niestety do naszych czasów imponujący, w roku 1900 ukończony, zbudowany w stylu mauretańskim gmach synagogi, spalony zaraz po wkroczeniu do Katowic w pierwszych dniach września 1939 roku oddziałów niemieckich przez bojówki SA. Przypomina o tym skromny obelisk postawiony na placu po synagodze przy ulicy Mickiewicza.