Skutkiem tego było pierwsze powstanie śląskie, które zaczęło się spontanicznie 17 sierpnia 1919 roku i które najdłużej trwało w powiecie katowickim. Choć walki nie toczyły się w śródmieściu miasta, wszystkie jego podmiejskie wioski i osiedla zostały opanowane przez powstańców. Z tego okresu do pamięci przeszły takie nazwiska przywódców ruchu narodowego i powstańczego, jak Alfons Zgrzebniok, przywódca w I i II powstaniu śląskim, jak Józef Rymer, później pierwszy polski wojewoda śląski czy Alfons Górnik, późniejszy pierwszy polski prezydent miasta. Oczywiście nad wszystkimi panowało doświadczenie polityczne i wiedza praktyczna o Śląsku Wojciecha Korfantego, przyszłego czołowego polityka II Rzeczypospolitej, ale i więźnia oraz emigranta politycznego, gdy władzę także na Śląsku przejęły niechętne mu siły polityczne.