Panorama Katowic w nocy

III Powstanie Śląskie w Katowicach

III powstanie wybuchło na rozkaz Wojciecha Korfantego w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku. Największe walki powstańcze trwały na Opolszczyźnie, z główną bitwą, jaka rozgorzała u stop Góry św. Anny pod Strzelcami. W walkach tych brała udział kompania katowicko-bogucka sformowana z górników kopalni „Ferdynand" oraz robotnicy z osiedli podmiejskich, znajdujący się w składzie katowickiego pólku powstańczego im. Henryka Dąbrowskiego. Katowice, jak i inne wielkie miasta przemysłowe na tym obszarze, były cernowane, czyli blokowane przez powstańców, w samym zaś mieście porządku pilnowały wojska alianckie, głownie francuskie. Pod piórem przebywającego wówczas w Katowicach socjaldemokratycznego posła do Reichstagu, dziennikarza Karla Okonskiego, powstała w kilka lat później książka pamiętnik „Die Belagerung von Kattowitz im dritten Polenaufstand 1921", która w szczegółach ukazuje, jak dotkliwe, dotkliwsze może od zbrojnego opanowania, mogło być takie cernowanie 70-tysiącznego podówczas miasta. Jak skomplikowane bywały sytuacje narodowościowe na Górnym Śląsku, niech zaświadczy fakt, iż autor wspomnianej książki, mieszkając po II wojnie światowej w Kuźni Raciborskiej, był nawet członkiem Związku Literatów Polskich w Opolu.

III powstanie zakończyło się oficjalnie w dniu 5 lipca 1921 roku. W wyniku decyzji Głównych Państw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych, które podpisały traktat wersalski, po zasięgnięciu rady w Lidze Narodów, dokonano podziału Górnego Śląska, przy czym Katowice wraz z całym powiatem znalazły się w granicach Polski. Ponieważ po stronie polskiej znalazło się około ćwierć miliona Niemców (po stronie niemieckiej natomiast około 750 tysięcy Polaków), nie przestał istnieć problem ludności niemieckiej również i w wyzwolonych Katowicach, mimo iż po roku 1922, kiedy zainstalowały się w mieście władze polskie, wielu Niemców, nie wywodzących się ze Śląska, wyjechało stąd do Rzeszy Niemieckiej. W przededniu przejęcia przez władze polskie województwa śląskiego, jego pierwszy włodarz Józef Rymer, z Zabełkowa w ziemi raciborskiej pochodzący, górnik w Westfalii i czołowy działacz Zjednoczenia Zawodowego Polskiego w Bochum i w Katowicach, opublikował odezwę, w której można było przeczytać: Uroczysty nastrój dni obecnych nie odbije się może równie radosnym echem u niemieckiej ludności tego kraju. Rozumiemy uczucia naszych niemieckich współobywateli i umiemy je uszanować. Wierzymy jednak, ze lojalnie służyć oni będą Rzeczypospolitej i że stojąc na gruncie państwowości polskiej będą z nami uczciwie współpracować dla dobra województwa śląskiego.

Niestety, jak się później okazało, tej ufności nie można było podzielić i w przeciwieństwie do mniejszości polskiej na Opolszczyźnie oraz działającego tam Związku Polaków w Niemczech mniejszość niemiecka na polskim Górnym Śląsku poprzez takie organizacje, jak Volksbund, a zwłaszcza później hitleryzującą Jungdeutsche Partei, nie tylko antagonizowała współżycie Polaków i Niemców, ale i coraz częściej w praktycznym działaniu przyjmowała hasło rewizjonistów niemieckich o „blutende Grenze" (krwawiącej granicy) i Polsce jako państwie sezonowym. Wykorzystywano tutaj zarówno status organiczny województwa (autonomia śląska), ustanowiony uchwala. konstytucyjną Sejmu Ustawodawczego 15 VII1920 roku, jak i międzynarodowe zobowiązania wynikające choćby z konwencji genewskiej.

Pomnik Powstańców Śląskich
Wykorzystanie materiałów pochodzących z serwisu bez zgody autora jest zabronione. © 2006-2009
Fotografie: Wikimedia Commons Licencja Creative Commons 2.5 lub GNU/GPL; Tekst: Esej pióra Wilhelma Szewczyka, "Kartki z życiorysu miasta"
Robot GoogleBot 320 Robot MSNbot 69 Robot Yahoo! 65 Robot NetSprint 68 Robot OnetSzukaj 2 Robot Szukacz 0